آفت دهان چیست؟ روش های درمان آن

Q: آیا آفت دهانی واگیردار است؟

خیر، آفت دهانی مسری نیست و از فردی به فرد دیگر منتقل نمیشود.

Q: چگونه میتوان درد آفت را کاهش داد؟

استفاده از دهانشویه، ژلهای موضعی بیحسکننده، اجتناب از غذاهای تند، اسیدی یا داغ، و رعایت بهداشت دهان.

Q: آیا آفت دهانی خطرناک است؟

معمولاً نه. بیشتر آفتها بیخطرند و خودبهخود طی ۷ تا ۱۰ روز بهبود مییابند. اما اگر خیلی بزرگ، مکرر یا طولانیمدت باشد، باید بررسی شود.

آفت دهان یکی از شایع‌ترین مشکلات مخاط دهانی است که بسیاری از افراد در طول زندگی خود آن را تجربه می‌کنند. این زخم‌های دردناک که در داخل دهان ظاهر می‌شوند، ممکن است غذا خوردن، نوشیدن و حتی صحبت کردن را دشوار کنند. در کلینیک دندانپزشکی دکتر صالحیان، با بهره‌گیری از روش‌های نوین، درمان سریع و مؤثر آفت دهان ارائه می‌شود.

آنچه در این مقاله خواهید خواند: نمایش

آفت دهان چیست؟

آفت دهان نوعی زخم سطحی است که اغلب در داخل لب‌ها، گونه‌ها، زبان یا کف دهان ظاهر می‌شود. این زخم‌ها برخلاف تب‌خال واگیردار نیستند و به طور معمول خودبه‌خود بهبود می‌یابند؛ اما درد و ناراحتی آن می‌تواند نیاز به درمان حرفه‌ای ایجاد کند.

انواع آفت دهان

آفت‌ها به سه دسته کلی تقسیم می‌شوند:

نوع آفت	ویژگی‌ها	محل شایع بروز	مدت زمان بهبودی
آفت کوچک (Minor)	قطر کمتر از 10 میلی‌متر، درد خفیف	لب، گونه، زبان	7 تا 10 روز
آفت بزرگ (Major)	قطر بیش از 10 میلی‌متر، درد شدید، عمیق	گلو، زبان، داخل گونه	بیش از 14 روز
آفت هرپتی‌فرم	خوشه‌ای از زخم‌های کوچک (ده‌ها زخم)	سطح داخلی دهان	7 تا 10 روز

علائم شایع آفت دهان

علائم آفت دهان معمولاً شامل بروز یک یا چند زخم دردناک در نواحی نرم داخل دهان مانند زبان، گونه، لب و کف دهان است. پیش از ظاهر شدن زخم، اغلب افراد احساس سوزش یا خارش خفیفی را در ناحیه‌ای خاص تجربه می‌کنند. این زخم‌ها معمولاً گرد یا بیضی‌شکل هستند و مرکز آن‌ها به رنگ سفید یا زرد و اطراف آن‌ها قرمز است. گاهی اوقات، در موارد شدیدتر ممکن است علائم عمومی مانند تب، بی‌حالی یا تورم غدد لنفاوی نیز دیده شود. درد ناشی از آفت ممکن است غذا خوردن، نوشیدن و حتی صحبت کردن را دشوار کند.

علل بروز آفت دهان

علت دقیق آفت هنوز به‌طور کامل مشخص نیست، اما عوامل زیر می‌توانند در ایجاد آن نقش داشته باشند:

استرس و اضطراب روانی
آسیب فیزیکی به دهان (مثلاً گاز گرفتن گونه، مسواک‌زدن خشن یا استفاده از دندان مصنوعی)
کمبود ویتامین‌ها و مواد معدنی به‌ویژه آهن، ویتامین B12 و فولات
تغییرات هورمونی
اختلالات گوارشی مانند بیماری سلیاک یا کرون
واکنش‌های آلرژیک به بعضی غذاها مانند شکلات، قهوه، پنیر و غذاهای اسیدی
مصرف خمیردندان‌های حاوی سدیم لوریل سولفات (SLS)

چه کسانی بیشتر در معرض آفت دهان هستند؟

اگرچه آفت دهان می‌تواند در هر فردی و در هر سنی رخ دهد، اما برخی گروه‌ها بیشتر مستعد آن هستند. نوجوانان و جوانان به‌ویژه در دوره‌های پرتنش یا زمانی که تغذیه نامناسب دارند، بیشتر در معرض آفت قرار می‌گیرند. زنان نیز به دلیل تغییرات هورمونی در دوران قاعدگی، بارداری یا یائسگی، ممکن است به طور مکرر دچار آفت شوند. سابقه خانوادگی آفت، ضعف سیستم ایمنی بدن، بیماری‌های مزمن گوارشی و یا کمبود ویتامین‌هایی مانند B12، آهن و اسید فولیک نیز می‌تواند احتمال بروز آفت را افزایش دهد.

درمان سریع آفت دهان در کلینیک دکتر صالحیان

در کلینیک دندانپزشکی دکتر صالحیان، بر اساس شدت و نوع آفت، روش‌های زیر برای درمان به کار گرفته می‌شود:

درمان‌های دارویی

ژل و پماد موضعی حاوی بنزوکائین یا لیدوکائین برای کاهش درد
کورتیکواستروئیدها مثل تریامسینولون استوناید برای کاهش التهاب
دهان‌شویه ضدباکتری یا کلرهگزیدین برای جلوگیری از عفونت ثانویه
قرص‌های مکمل ویتامین B12، فولات و آهن در صورت نیاز

روش‌های درمان خانگی آفت دهان

شست‌وشوی دهان با آب‌نمک ولرم یا محلول جوش‌شیرین
استفاده از یخ یا آب سرد روی زخم
اجتناب از غذاهای تند، اسیدی و داغ
مصرف ماست برای تعادل باکتری‌های دهان
حفظ بهداشت دهان با مسواک نرم

درمان‌های نوین در کلینیک

در موارد شدید یا عود مکرر، روش‌های پیشرفته مانند موارد زیر به‌کار گرفته می‌شود:

لیزر درمانی برای تسریع بهبود و کاهش درد
تزریق داروهای ضدالتهاب مستقیم در محل آفت
پلاسمای سرد یا ازن‌تراپی (در صورت صلاحدید متخصص)

چه زمانی برای آفت دهان باید به دندانپزشک مراجعه کرد؟

در بسیاری از موارد، آفت‌های دهانی بدون نیاز به مداخله خاصی ظرف یک یا دو هفته برطرف می‌شوند؛ اما گاهی اوقات نشانه‌هایی وجود دارد که مراجعه به دندانپزشک را ضروری می‌کند. اگر زخمی که در دهان شما ایجاد شده بیش از دو هفته باقی بماند یا اندازه و شدت درد آن به‌مرور افزایش یابد، لازم است با دندانپزشک مشورت کنید.

تفاوت آفت با تبخال چیست؟

یکی از تفاوت‌های مهم بین آفت دهان و تب‌خال، محل بروز آن‌هاست. آفت دهان درون دهان، به‌ویژه روی مخاط‌های نرم مانند داخل لب، زبان و گونه‌ها ظاهر می‌شود، در حالی که تب‌خال معمولاً در خارج از دهان و روی لب‌ها یا اطراف آن شکل می‌گیرد. از نظر علت، آفت به دلایل داخلی مانند کمبود ویتامین، استرس یا آسیب فیزیکی بروز می‌کند، ولی تب‌خال ناشی از ویروس هرپس سیمپلکس (HSV) است. آفت دهان مسری نیست، اما تب‌خال قابلیت انتقال به دیگران را دارد. همچنین ظاهر آفت معمولاً به شکل زخم گرد با مرکز سفید یا زردرنگ و حاشیه قرمز است، در حالی که تب‌خال به‌صورت تاول‌های ریز آبکی ظاهر می‌شود.

ویژگیها	آفت دهانی	تبخال
علت	ناشناخته (ولی نه ویروسی)	ویروس HSV-1
محل بروز	داخل دهان (زبان، لثه، لب داخلی)	اطراف دهان، لب‌ها، گاهی داخل دهان
ظاهر	زخم سفید یا زرد با لبه قرمز	تاول‌های کوچک پر از مایع
واگیردار بودن	خیر	بله
درد	معمولاً دردناک	ممکن است دردناک یا خارش‌دار باشد
عوامل تحریک کننده	استرس، کمبود ویتامین، آسیب	تب، نور آفتاب، استرس
درمان	خودبه‌خود خوب می‌شود، دهان‌شویه، مسکن	پماد ضدویروس، داروهای خوراکی
مدت زمانت بهبودی	۷-۱۰ روز	۷-۱۴ روز
بازگشت مجدد	ممکن است گاهی تکرار شود	بله، به صورت دوره‌ای عود می‌کند

پیشگیری از بروز آفت

هرچند آفت دهان در بسیاری از موارد قابل پیشگیری کامل نیست، اما با رعایت برخی اصول می‌توان احتمال بروز آن را کاهش داد.

1.تغذیه مناسب و دریافت کافی ویتامین‌هایی مانند B12، فولات و آهن در رژیم غذایی نقش مهمی در جلوگیری از آفت دارد.

2.کاهش مصرف غذاهای تحریک‌کننده مانند مرکبات، غذاهای تند و شور، شکلات و نوشیدنی‌های اسیدی می‌تواند مؤثر باشد.

3.استفاده از خمیردندان‌های فاقد سدیم لوریل سولفات (SLS) و مسواک نرم نیز به کاهش آسیب به مخاط دهان کمک می‌کند.

4.حفظ سلامت عمومی، خواب کافی، کاهش استرس و مراجعه منظم به دندانپزشک نیز از عوامل مهم در پیشگیری از آفت‌های دهانی به شمار می‌روند.

جمع‌بندی و سوالات متداول آفت دهان

آفت دهان هرچند مشکلی رایج و معمولی به نظر می‌رسد، اما در برخی موارد می‌تواند زندگی روزمره را مختل کند. در کلینیک دندانپزشکی دکتر صالحیان، با استفاده از دانش تخصصی، تجهیزات مدرن، درمان سریع و مؤثر این مشکل ارائه می‌شود.